الشيخ أبو الفتوح الرازي
267
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
الف مىدارد ، و كلاغ را دعاى بد كرد تا از مردم نافر شد ، براى اين مأواى او در خراب باشد و با مردم الف ندارد ( 1 ) . حواريّان عيسى را گفتند : بگو تا با ما بيايد و با شهر آيد و براى ما حديث مىكند . عيسى - عليه السّلام - گفت : چگونه آيد با شما آن كس [ 177 - پ ] كه او را در زمين روزى نيست ! آنگه گفت : عد باذن اللَّه ، به فرمان خداى همچنان شو كه بودى ، هم [ چنان ] ( 2 ) خاك شد . محمّد بن اسحق روايت كرد از ابو عمير ( 3 ) اللَّيثىّ كه : نوح - عليه السّلام - بيامدى قوم را دعوت كردى ، گلوى او بگرفتندى و بيفشردندى تا بيفتادى بى هوش ، و نفسش منقطع شدى ، چون با هوش آمدى گفتى : اللَّهمّ اغفر لقومي فانّهم لا يعلمون ، بار خدايا بيامرز اينان را كه نمىدانند ، تا كار سخت شد و مدّت دراز گشت ( 4 ) و بليّت عظيم شد و قرن از پس قرن مىآمدند ( 5 ) و هر قرنى كه از پس ( 6 ) آمد بتر بود ، تا مرد ( 7 ) پير بيامدى و ( 8 ) دست كودك طفل گرفته و او را بياوردى و نوح را به او نمودى [ و ] ( 9 ) گفتى : يا پسر ! اين مرد را بينى ، مردى ديوانه است و جادو ( 10 ) . اگر من مرده باشم و اين تو را دعوت كند ، نگر تا اجابت نكنى ! تا كار به اين جا رسيد ، او شكايت كرد با خداى تعالى ، فى قوله : قالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهاراً ( 11 ) - الاية ، خداى تعالى گفت : * ( وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَوَحْيِنا ) * ، نوح - عليه السّلام - اسباب آن پيش گرفت از چوب و آهن و رسن و قير ، و ايشان بر او افسوس ( 12 ) مىكردند و خداى تعالى سه سال پياپى رحمهاى زنان عقيم كرد تا هيچ زن نزاد . و جبريل - عليه السّلام - بيامد و نوح را بياموخت كه ، كشتى چگونه كن ( 13 ) ، گفت : به قير بينداى بيرون و درون ، چون كرده بود گفت : در او شو و بنشين ، و آن آنگه بود كه فرمان خداى آمد به بيرون آمدن آب از تنور . في قوله :
--> ( 1 ) . آو ، آج ، بم ، آز ، لب : الف نگيرد . ( 9 - 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج ، آز : ابو عمرو ، مج ، آز : ابو عمر . ( 4 ) . آج ، بم ، لب ، آز : دراز كشيد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : مىآمد . ( 6 ) . آج ، بم ، لب ، آز مى . ( 7 ) . مل : مردى . ( 8 ) . آج ، بم ، لب ، آز : تا مرد را كه پسر بيامدى . ( 10 ) . مل ، مج : جادوست ، آو ، آج ، بم ، لب ، آز : جادوگر . ( 11 ) . سورهء نوح ( 71 ) آيهء 5 . ( 12 ) . آو ، مج : فسوس . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها : چگونه كند .